Tanya siapa boleh menandatangani pindahan dan siapa boleh menolak pengeluaran anda. Dalam akaun jagaan, penyedia mengawal kunci peribadi dan memproses arahan anda. Dalam jagaan sendiri, anda mengawal maklumat untuk menandatangani transaksi, tetapi perlu melindunginya dan memahami kebenaran yang diberi. Kedua-dua model tidak menjamin aset yang hilang atau dicuri dapat dipulihkan.
Baki pada skrin tidak menunjukkan siapa boleh memindahkannya. Dompet kripto mengurus akses kepada aset blockchain; aset direkodkan pada rangkaian, bukan disimpan sebagai syiling di dalam telefon. Bezakan kawalan kunci, akses akaun, pemilikan dari segi undang-undang dan keupayaan menukar aset kepada ringgit.
Empat soalan di sebalik satu baki
Kunci peribadi ialah rahsia yang digunakan untuk membenarkan pindahan blockchain. Frasa benih, juga dipanggil frasa pemulihan, boleh membina semula kunci untuk menandatangani transaksi dalam dompet berasaskan frasa. Ia berbeza daripada kata laluan aplikasi, alamat penerimaan awam dan kod log masuk sekali guna. Jangan berikan kunci peribadi atau frasa pemulihan kepada sesiapa, termasuk orang yang mendakwa menawarkan sokongan. Panduan ini tidak pernah memintanya.
Terma Luno Malaysia yang dikemas kini pada 14 Mei 2026 menyatakan pengguna kekal sebagai pemilik kripto dalam Luno Wallet dari segi undang-undang, sementara Luno memegang kunci peribadi dan pengguna tidak boleh mengaksesnya. Contoh ini menunjukkan pemilikan dan kawalan teknikal boleh berbeza. Klausa insolvensi dalam kontrak bukan jaminan bebas tentang hasil sesuatu kes insolvensi sebenar.
Bagi tetapan MetaMask berasaskan frasa yang dipilih, pengguna mengawal frasa pemulihan. Tetapan lain, termasuk pilihan log masuk Google, Apple atau Telegram, mempunyai laluan akses berbeza. Maka “jagaan sendiri” memerlukan anda membaca reka bentuk pemulihan sebenar, bukan menganggap setiap aplikasi berfungsi sama.
Terma penggunaan Luno Malaysia; Panduan frasa pemulihan dan kata laluan MetaMask.
Rajah 1 · G27
Siapa mengawal kunci?
Ikuti arahan, pihak yang menandatangani dan kebergantungan yang masih ada. Pemilikan ialah soalan kontrak yang berasingan.
Akaun jagaan: contoh Luno
- Anda memintaLog masuk dan arahkan penyedia.
- Penyedia menandatanganiLuno mengawal kunci peribadi kripto.
- Pindahan bergantung padaSemakan akaun, rangkaian yang disokong, perkhidmatan penyedia dan pengesahan rangkaian.
Jagaan sendiri: contoh berasaskan frasa
- Anda membenarkanDompet menandatangani dengan kunci yang terbit daripada frasa anda.
- Anda melindungi aksesLindungi akses peranti dan maklumat pemulihan.
- Pindahan masih bergantung padaOperasi rangkaian, fi serta sekatan atau kebenaran kontrak token.
Menghantar kripto berbeza daripada mengeluarkan ringgit
Menghantar kripto memindahkan aset yang disokong ke alamat pada rangkaian tertentu. Menjual menukarnya kepada mata wang atau aset lain; pengeluaran tunai kemudian memindahkan mata wang yang tersedia ke akaun bank. Ini langkah berasingan dengan kos dan kemungkinan kelewatan masing-masing. Semak aset, rangkaian, alamat tujuan serta memo atau tag yang diperlukan sebelum mengesahkan.
Terma Luno membenarkan sekatan dan semakan pematuhan; maklumat pindahan yang tidak lengkap boleh menyebabkan pindahan masuk kelihatan tetapi tidak boleh digunakan. Laluan pengeluaran ringgitnya memerlukan akaun bank yang diluluskan atas nama sendiri. Maka baki yang kelihatan bukan janji akses serta-merta untuk dibelanjakan. Penyedia juga menyatakan ia tidak boleh membatalkan atau membalikkan transaksi yang telah dihantar ke rangkaian kripto.
Ambil kira harga dan beza harga beli/jual, caj dagangan atau perkhidmatan, fi penghantaran/rangkaian kripto, caj pengeluaran tunai serta penukaran mata wang. Halaman fi Malaysia Luno semasa menerangkan fi penghantaran dinamik dan had penghantaran individu; gunakan sebut harga yang dipaparkan, bukan menganggap kadar iklan sebagai keseluruhan kos. Jagaan sendiri boleh menambah kos perkakasan dan sandaran selamat, serta fi kebenaran atau pembatalan kebenaran. Tiada kadar fi atau harga aset semasa digunakan dalam contoh ini.
Terma penggunaan Luno Malaysia; Fi dan had Luno di Malaysia; Had kebenaran perbelanjaan MetaMask.
Telefon hilang tidak sama dengan kunci hilang
Contoh rakyat Malaysia yang rekaan: Farah kehilangan telefon yang digunakan untuk akaun jagaannya. Jika dia mengesyaki kecurian atau pencerobohan akaun, dia perlu segera mengunci akaun atau menghubungi sokongan rasmi. Bagi kehilangan akses biasa tanpa pencerobohan yang disyaki, langkah seterusnya ialah proses pemulihan rasmi penyedia. Halaman bantuan Luno membezakan peranti yang diganti daripada kecurian yang disyaki dan menerangkan sekatan sementara selama 48 jam pada penghantaran dan pengeluaran tunai selepas pertukaran peranti dipercayai atau penetapan semula pengesahan dua faktor (2FA). Pengesahan diperlukan; memulihkan akses akaun tidak memulangkan token yang telah dihantar keluar.
Sebaliknya, Daniel menggunakan dompet jagaan sendiri berasaskan frasa. Jika sandaran selamat yang boleh digunakan masih ada, proses pemulihan rasmi dompet mungkin memulihkan akses. Jika peranti dan semua laluan penandatanganan/pemulihan yang boleh digunakan telah hilang, penetapan semula kata laluan akaun oleh ejen sokongan tidak boleh membina semula kunci. Frasa yang hilang sahaja tidak membuktikan kehilangan kekal jika laluan akses sah lain masih ada. Jangan hantar sandaran kepada “pakar pemulihan”.
Pindahan melalui rangkaian salah, token tidak disokong, penipuan, kunci terdedah dan kegagalan penyedia ialah kes berbeza. Tanya penyedia penerima yang berkaitan tentang kemungkinan teknikal; jangan anggap pemulihan pasti berlaku. Peneroka blockchain boleh menunjukkan rekod transaksi, tetapi tidak memberi anda kunci penerima atau memaksa bayaran balik.
Luno: telefon hilang, dicuri atau diganti; Panduan frasa pemulihan dan kata laluan MetaMask; Terma penggunaan Luno Malaysia.
Rajah 2 · G27
Akses hilang: apa yang mungkin masih boleh dilakukan?
Kenal pasti punca dahulu. Pemulihan akaun, pemulihan kunci dan pemulangan aset dicuri ialah tugas berbeza.
Log masuk penyedia hilang
- Kecurian atau pencerobohan disyaki?Segera kunci akaun atau hubungi sokongan rasmi.
- Kehilangan akses biasa sahaja?Buka laman atau aplikasi penyedia yang diketahui untuk pemulihan.
- Buktikan akses akaun/identitiIkuti semakan pemulihannya; sekatan sementara mungkin dikenakan.
- HadLog masuk yang dipulihkan tidak membatalkan pindahan yang selesai.
Akses dompet berasaskan frasa hilang
- Sandaran atau laluan masih boleh digunakanPulihkan melalui perisian dompet rasmi yang disahkan.
- Semua laluan penandatanganan/pemulihan hilangPenyedia tidak boleh membina semula rahsia penandatanganan anda.
- HadPemulihan memberi kawalan aset yang masih ada, bukan pampasan kerugian.
Semak tawaran sebelum memberinya kuasa terhadap wang anda
Senario rekaan: kumpulan WhatsApp menjanjikan pendapatan kripto terjamin, menggunakan logo bursa berdaftar dan meminta Mei Ling menghantar aset ke dompet luar. Bursa berdaftar yang digunakan untuk membeli token tidak menjadikan skim luar itu dibenarkan. Tangkap layar keuntungan bukan bukti dana tersedia untuk pengeluaran.
Mesej lain meminta “fi membuka sekatan” atau frasa pemulihannya untuk memulangkan token hilang. SC telah memberi amaran tentang pihak yang menyamar sebagai pengawal selia dan menawarkan pemulihan dengan fi. Berhenti dan sahkan secara bebas. Semak entiti undang-undang serta domain rasmi yang tepat, bukan nama atau logo sahaja. Cari daftar SC dan Senarai Peringatan Pelabur melalui laman pengawal selia sendiri; ketiadaan dalam senarai amaran bukan bukti kelulusan.
Aplikasi juga boleh mendapat kuasa membelanjakan melalui kebenaran token. Kontrak pintar ialah kod program pada blockchain; “gas” ialah fi pelaksanaan rangkaian. Bagi jenis token terpilih yang disokong MetaMask, had perbelanjaan ialah kebenaran untuk kontrak membelanjakan token itu. Kebenaran tanpa had boleh mendedahkan seluruh baki token tersebut. Memutuskan sambungan laman berbeza daripada membatalkan kebenaran pada blockchain. Pembatalan memerlukan fi gas dan tidak memulangkan aset yang telah dibelanjakan; ia tidak menjadikan kunci peribadi yang terdedah selamat semula.
Portal aset digital SC; Senarai Peringatan Pelabur SC; Amaran SC: surat pelaburan palsu dan fi pemulihan; Had kebenaran perbelanjaan MetaMask; Semak Sebelum Labur SC.
Rajah 3 · G27
Sahkan tawaran yang mencurigakan
Berhenti → kenal pasti → semak → baca tindakan. Ini soalan untuk mencari bukti, bukan skor penipuan.
Sebelum membayar atau menandatangani
- Hentikan permintaan dahuluPulangan terjamin, desakan segera atau bayaran lagi untuk melepaskan dana perlu diteliti.
- Kenal pasti pihak berurusanEntiti tepat, domain rasmi, penerima dan perkhidmatan.
- Semak bukti rasmiDaftar SC / Investment Checker dan amaran; sahkan identiti secara bebas.
- Baca kebenaranAset, rangkaian, penerima, jumlah atau kebenaran perbelanjaan manakah akan berubah?
Pilih saluran aduan mengikut kerugian sebenar
Jika penipuan telah berlaku, bertindak segera: hubungi penyedia berkaitan melalui saluran sokongan rasmi. Jika pindahan bank atau pencerobohan akaun bank terlibat, hubungi bank segera dan telefon NSRC 997; Laporan Tahunan BNM 2025 yang lebih baharu menerangkan talian itu beroperasi 24 jam, tujuh hari seminggu. Buat laporan polis. Tindakan ini boleh membantu siasatan dan tindak balas; ia tidak menjanjikan pembalikan pindahan pada blockchain.
Bagi contoh Luno, laman semasanya memautkan proses aduan yang kali terakhir dikemas kini pada 1 Mac 2021. Gunakan saluran sokongan untuk bantuan akses atau penipuan dan saluran aduan rasmi bagi rasa tidak puas hati tentang perkhidmatan; simpan tiket serta minta keputusan bertulis dan laluan eskalasi Malaysia yang berkenaan. Klausa tempoh tindakan undang-undang yang umum dalam halaman lama itu tidak patut dibaca sebagai pernyataan undang-undang had masa berkanun Malaysia.
Laporkan aktiviti pasaran modal tanpa kebenaran atau salah laku yang disyaki kepada SC. Peranannya bersifat kawal selia; ia tidak boleh menjadi penasihat undang-undang anda atau memutuskan setiap tuntutan sivil persendirian. Simpan ID transaksi, butiran rangkaian/alamat, resit bank, mesej, tarikh dan nama entiti. Jangan masukkan rahsia penandatanganan dalam aduan.
FMOS ialah saluran tebus rugi bersyarat bagi pertikaian yang diliputi terhadap Ahlinya, termasuk pertikaian bank/pembayaran berasingan yang layak jika berkaitan. Had kerugian langsung yang diterbitkan ialah RM250,000, dengan pengecualian produk dan lain-lain. Buat aduan rasmi kepada Ahli dahulu; rujukan biasanya dalam enam bulan selepas menerima keputusan muktamadnya, atau selepas tiada jawapan dalam 60 hari. Semak penyedia sebenar pada senarai ahli dan skop produk tertentu. Kami belum mengesahkan keahlian atau liputan FMOS bagi contoh kripto Luno; pendaftaran SC sahaja tidak membuktikan kedua-duanya. Kerugian harga kripto, kehilangan kunci jagaan sendiri dan pertikaian platform luar negara tidak diliputi secara automatik.
Laporan Tahunan BNM 2025: tindakan terhadap penipuan; Proses aduan Luno; Aduan pasaran modal SC; Skop FMOS; Proses pemfailan FMOS; Senarai ahli FMOS.
Rajah 4 · G27
Satu kejadian boleh mempunyai saluran berbeza
Bezakan pelaporan segera, aduan perkhidmatan penyedia dan tebus rugi kewangan bersyarat.
Masalah akses atau perkhidmatan kripto
- PenyediaSokongan rasmi; aduan rasmi jika perlu.
- Kebimbangan kawal seliaSC bagi salah laku berkaitan atau aktiviti pelaburan tanpa kebenaran.
- Tebus rugi kewanganSemak entiti undang-undang, keahlian dan bidang kuasa; tiada laluan FMOS automatik.
Penipuan dengan bahagian pembayaran bank
- Tindak balas segeraBank + NSRC 997; laporan polis.
- Pertikaian bankAduan rasmi kepada bank dan simpan jawapannya.
- Jika layak untuk FMOSSemak had RM250,000; syarat rujukan enam bulan / 60 hari dan pengecualian.
Pendaftaran, perlindungan deposit dan status Syariah menjawab soalan berbeza
Pegangan kripto tidak menjadi deposit diinsuranskan PIDM kerana menggunakan aplikasi Malaysia atau bursa berdaftar. Skim PIDM berkaitan deposit layak di bank ahli, bukan kerugian pelaburan kripto secara umum. Jagaan sendiri juga tidak menghapuskan risiko harga, kontrak berbahaya atau peranti yang diceroboh.
Syarat kelayakan Luno yang diterbitkan termasuk umur sekurang-kurangnya 18 tahun, penggunaan identiti sendiri dan pematuhan peraturan berkenaan; ia tidak menetapkan syarat untuk Muslim sahaja. Pembaca Muslim dan bukan Muslim menghadapi soalan jagaan dan pemulihan yang sama. Pembaca Muslim juga boleh menyemak aset dan aktiviti tepat terhadap keputusan Syariah yang didokumenkan. Jadual status aset SC dan resolusi SAC mempunyai skop tertentu; jenama dompet, model jagaan atau entri aset patuh tidak meluluskan setiap skim staking, pinjaman atau pulangan. Artikel ini tidak mengeluarkan hukum Syariah baharu.
Insurans deposit PIDM; Terma penggunaan Luno Malaysia; Portal aset digital SC; Resolusi aset digital SAC.
Sebelum menyimpan aset dalam dompet
- Kenal pasti penyedia dari segi undang-undang dan aset/rangkaian; semak daftar rasmi serta terma semasa.
- Kenal pasti pihak yang mengawal kunci, boleh menyekat perkhidmatan dan kebenaran penandatanganan yang sudah wujud.
- Baca langkah pemulihan sebelum akses hilang; simpan sandaran selamat mengikut reka bentuk dompet sebenar.
- Bandingkan keseluruhan kos dan sekatan beli → hantar → jual → pengeluaran bank.
- Ketahui saluran sokongan rasmi, pelaporan kawal selia dan pertikaian yang berkenaan. Simpan rekod tanpa berkongsi rahsia.
Panduan berkaitan (laluan kanonik)
Sumber dan skop
Bukti disemak pada 6 Oktober 2026. Penyedia yang dinamakan menunjukkan aturan berbeza, bukan saranan. Baca terma produk, rangkaian dan akaun yang benar-benar diterima. Tarikh dan had sumber semasa disenaraikan di bawah; daftar tuntutan fakta disimpan berasingan. Tiada kelulusan undang-undang atau Syariah oleh pakar manusia didakwa.
- Portal aset digital SCDaftar langsung; disemak 6 Oktober 2026 · Pengendali terkawal; jadual status Syariah
- Terma penggunaan Luno MalaysiaDikemas kini 14 Mei 2026; tarikh kuat kuasa berasingan tidak dinyatakan · Bahagian 3, 6–7, 9, 13–16, 23
- Luno: telefon hilang, dicuri atau digantiHalaman bantuan langsung; tarikh semakan tidak dinyatakan · Peranti dipercayai; 2FA; sekatan 48 jam
- Fi dan had Luno di MalaysiaHalaman fi langsung; tarikh semakan tidak dinyatakan · Fi dan had penghantaran; pengeluaran
- Proses aduan LunoDikemas kini 1 Mac 2021; halaman masih dipaut oleh penyedia · Bahagian 3–6, 8–10
- Panduan frasa pemulihan dan kata laluan MetaMaskHalaman bantuan langsung; tarikh semakan tidak dinyatakan · SRP; kata laluan peranti; tetapan log masuk sosial
- Had kebenaran perbelanjaan MetaMaskHalaman bantuan langsung; tarikh semakan tidak dinyatakan · Kebenaran token; pembatalan; fi gas
- Senarai Peringatan Pelabur SCSenarai langsung; disemak 6 Oktober 2026 · Entiti tanpa kebenaran dan amaran klon
- Amaran SC: surat pelaburan palsu dan fi pemulihanSiaran media 9 Disember 2024 · Penyamaran; Investment Checker; dakwaan fi pemulihan
- Aduan pasaran modal SCHalaman langsung; disemak 6 Oktober 2026 · Salah laku kawal selia; penipuan; had pertikaian sivil
- Skop FMOSHalaman langsung; disemak 6 Oktober 2026 · Bidang kuasa dan pengecualian
- Proses pemfailan FMOSHalaman langsung; disemak 6 Oktober 2026 · Masa penyerahan: enam bulan / 60 hari
- Senarai ahli FMOSSenarai langsung; disemak 6 Oktober 2026 · Nama ahli
- Laporan Tahunan BNM 2025: tindakan terhadap penipuanLaporan Tahunan 2025; diterbitkan pada 2026 · Langkah Menambah Baik dan Menyelaras Tindakan Terhadap Penipuan
- Insurans deposit PIDMHalaman langsung; disemak 6 Oktober 2026 · Deposit layak; had; pengecualian
- Resolusi aset digital SACMesyuarat 29 Jun dan 20 Julai 2020 · Halaman 2–4: mata wang bersandarkan aset; token; skop SC
- Semak Sebelum Labur SCDaftar langsung; disemak 6 Oktober 2026 · Semakan kebenaran entiti dan individu