Tanya tiga soalan berbeza: apakah yang menyebabkan bayaran tambahan, apakah yang sebenarnya dipersetujui untuk ditukar, dan adakah wang dipertaruhkan dalam perjudian? Riba, gharar dan maysir merujuk kepada kebimbangan berbeza yang boleh bertindih. Fi, kemungkinan kerugian atau keuntungan masa depan yang belum diketahui sahaja belum menjawab soalan itu.
Mulakan dengan isu, kemudian baca kontrak
Istilah ini membantu anda bertanya dengan lebih tepat sebelum membayar atau menandatangani dokumen. Ketiga-tiganya bukan sinonim bagi “berisiko”. Di sini kita menumpukan manfaat pinjaman, ketidakpastian dalam pertukaran dan pertaruhan; emas, mata wang dan peraturan pertukaran khas lain memerlukan analisis tersendiri. Kontrak yang jelas masih boleh mengandungi unsur yang dilarang. Penerangan yang mengelirukan perlu dijelaskan sebelum sebarang kesimpulan Syariah dibuat.
Tiga soalan berbeza
- RibaMengapa perlu bayar lebih?
Bagi pinjaman wang, periksa manfaat yang disyaratkan untuk pemberi pinjaman kerana pinjaman itu. Perkataan “fi” sahaja tidak menentukan jawapannya.
- GhararApakah yang ditukar sebenarnya?
Cari ketidakpastian penting pada barang yang dijanjikan, harga, penyerahan atau hak. Jualan perniagaan esok ialah soalan yang berbeza.
- MaysirApakah pertaruhannya?
Kenal pasti taruhan, peristiwa dan hadiah: adakah keuntungan seseorang diperoleh daripada taruhan orang lain yang kalah? Kerugian pelaburan sahaja belum memadai.
Penerangan penuh dalam teks
Baca ketiga-tiga lajur secara berasingan. Riba menyoal sebab tambahan perlu dibayar; gharar menyoal perkara yang tidak pasti dalam pertukaran; maysir menyoal apa yang dipertaruhkan dan bagaimana hadiah dibiayai. Beberapa isu boleh berlaku dalam satu aturan.
MPS BNM memutuskan pada 30 Mac 2016 bahawa manfaat berkontrak kepada pemberi pinjaman yang bergantung pada qard (pinjaman wang), atau terhasil daripada jumlah pinjaman, secara umum tidak dibenarkan. Keputusan itu turut merekodkan pengecualian bagi manfaat umum yang tidak eksklusif dan tidak disyaratkan dalam terma pinjaman. Jadi, tanya apa yang dibayar oleh caj itu dan mengapa ia dikenakan; nama “fi pentadbiran” sahaja tidak menyelesaikan isu tersebut. MPS BNM: manfaat qard
Bayaran melebihi kos sahaja belum mengenal pasti riba
Bayangkan sebuah isi rumah di Malaysia membeli peti sejuk daripada penjual yang sudah memilikinya. Contoh di bawah ialah jualan kos tambah untung yang sengaja diringkaskan. Bandingkan dengan memberi seseorang tunai dengan syarat mereka membayar lebih kerana meminjam. Jumlahnya mungkin kelihatan sama; perkara yang ditukar dan sebab kewajipan bayaran wujud ialah soalan yang berbeza. Ia menggambarkan satu jualan perkakas, bukan aturan tawarruq dua jualan yang menghasilkan tunai seperti dibincangkan selepas ini. Glosari IFSB 2013
Ikuti jualan perkakas rekaan
- Penjual memiliki perkakas
Perkakas tertentu tersedia untuk diserahkan; andaikan kos pembelian RM1,000. Minta butiran barang dan pastikan penjual boleh menyerahkannya.
- Pemilikan → pembeli; harga dipersetujui → hutang
Pembeli bersetuju membayar harga keseluruhan RM1,200, termasuk keuntungan RM200 yang didedahkan. Kenal pasti bila milikan dan tanggungjawab berpindah; bezakan daripada pinjaman tunai.
- Pembeli → penjual: 12 × RM100
Tarikh bayaran diketahui. Nilai jualan semula atau pendapatan pembeli mungkin berubah; risiko itu tidak menjadikan harga dipersetujui tidak diketahui.
Penerangan penuh dalam teks
Penjual terlebih dahulu memiliki perkakas yang dikenal pasti. Jualan yang dipersetujui memindahkan pemilikan kepada pembeli dan mewujudkan kewajipan membayar RM1,200. Dua belas bayaran RM100 melangsaikan harga yang diandaikan itu. Rajah membezakan harga jualan daripada tambahan pada pinjaman wang; ia tidak mengesahkan pematuhan mana-mana jualan sebenar.
Dasar tawarruq BNM di Malaysia mensyaratkan aset sebenar yang boleh dikenal pasti dan diserahkan serta dimiliki oleh penjual. Pembeli mesti mengambil milikan, secara fizikal atau konstruktif, sebelum menjualnya kepada pihak ketiga. Rangka kerjanya membenarkan aturan agensi tertentu; nama aset pada borang tidak membuktikan bahawa dagangan berlaku. Minta rekod transaksi dan peranan pihak pada setiap jualan. Dasar Tawarruq BNM
Terdapat perbezaan pendirian antara institusi. Keputusan IIFA 179 (April 2009) membenarkan bentuk klasik tertakluk pada syarat jualan, tetapi melarang tawarruq berstruktur dan songsang atas alasan pakatan yang dinyatakannya. Itu ialah pendirian IIFA pada masa tersebut. Ia tidak boleh dipersembahkan sebagai keputusan yang sama dengan rangka kerja BNM Malaysia, atau sebagai bukti bahawa dagangan individu bank terpilih diaudit di sini. Keputusan IIFA 179 (2009)
Bezakan hak yang tidak jelas daripada hasil yang belum pasti
Glosari IFSB 2013 menerangkan gharar melalui ketidakpastian dalam kontrak jualan dan maysir sebagai perjudian. Dalam analisis ekonomi asalnya, Sami Al-Suwailem membezakan risiko itu sendiri daripada struktur hasil antara pihak. Perbezaan itu digunakan untuk menjadikan soalan lebih nyata, bukan untuk mengubah teorinya menjadi ujian angka Syariah sejagat. Kepentingan isu, jenis kontrak dan aturan lengkap perlu dipertimbangkan; kami tidak menetapkan ambang peratus bagi ketidakpastian “berlebihan”. Glosari IFSB 2013 · Al-Suwailem: risiko dan pertukaran
Risiko biasa dan perkara yang perlu diperiksa
Pelabur mengetahui perniagaan, modal dan asas perkongsian keuntungan yang dipersetujui. Keuntungan sebenar belum pasti; kerugian modal biasa boleh berlaku.
Tiada formula, aset, hak atau syarat penyerahan diberikan. Kewajipan yang tidak jelas menjadi isu, bukan semata-mata hasil yang berubah.
Tiada keuntungan diperoleh berbeza daripada kalah pertaruhan. Pihak yang menanggung kerugian biasa atau akibat salah laku tetap penting.
Lambungan syiling menentukan siapa menerima kedua-dua taruhan. Pemenang menerima RM20 kasar (untung bersih RM10); pihak kalah rugi RM10. Tiada barang atau perkhidmatan berasingan ditukar.
Penurunan harga sahaja tidak menentukan ciri Syariah kontrak. Periksa kegiatan, pemilikan dan terma dagangan.
Pergerakan 5% yang merugikan bermakna rugi RM500 sebelum kos. Tanya tentang hak sebenar, caj pembiayaan, pihak lawan dan peraturan penutupan posisi. Tiada dagangan peribadi dimodelkan.
Penerangan penuh dalam teks
Setiap baris membandingkan fakta berbeza, bukan label produk selamat/tidak selamat. Perniagaan boleh gagal walaupun hak jelas; bayaran tidak jelas tidak menetapkan hak yang dipersetujui. Dua orang masing-masing mempertaruhkan RM10 menghasilkan kumpulan RM20: keuntungan bersih pemenang RM10 dan kerugian bersih pihak kalah RM10. Bagi model leveraj, RM10,000 × 5% = RM500, iaitu separuh margin RM1,000 yang diandaikan sebelum kos; leveraj sahaja bukan keputusan maysir.
Janji bayaran yang tidak jelas memerlukan terma bertulis sebenar: apakah yang anda miliki, siapa yang berhutang kepada anda, apakah formula bayaran, bila bayaran perlu dibuat dan siapa menanggung kerugian? Mendedahkan kebarangkalian sahaja tidak mengubah pertaruhan menjadi pelaburan. Sebaliknya, hak dalam perniagaan boleh ditetapkan dengan lengkap tanpa menjamin jualan masa depan.
Dokumen sebenar di Malaysia yang membantu semakan
Helaian Pendedahan Produk (PDS) HSBC Amanah September 2026 menerangkan aturan dua jualan komoditi. Terma Mac 2026 melantik bank sebagai ejen pembelian dan jualan semula pelanggan: bank menjual komoditi kepada pelanggan, kemudian menjualnya semula sebagai ejen untuk tunai serta-merta yang disediakan kepada pelanggan. Pelanggan berhutang harga jualan bank, dengan mekanisme rebat yang didokumenkan. Ini ialah penerangan awam, bukan pengesahan dagangan yang telah dilaksanakan. HSBC PDS BM, Sep2026 · HSBC terma BM, Mac2026
Tanya tentang kos secara berasingan. PDS September menyatakan 1% setahun atas tunggakan, dikira harian, dan duti setem 0.5% atas prinsipal hanya jika kemudahan memerlukan cagaran, dengan kemungkinan duti berasingan bagi dokumen cagaran. Terma Mac menerangkan peringkat dan asas caj lewat bayar lain; ringkasan PDS bukan keseluruhan pengiraan akaun. Jangan gunakan caj itu untuk jualan peti sejuk rekaan atau menganggap setiap caj sebagai riba. HSBC PDS BM, Sep2026 · HSBC terma BM, Mac2026
Contoh lain ialah kontrak untuk perbezaan (CFD) Phillip Capital: kontrak untuk menyelesaikan perbezaan antara harga pembukaan dengan harga penutupan. Pendedahannya disemak dan berkuat kuasa pada 16 Julai 2026. Ia menerangkan pendedahan berleveraj tanpa pemilikan instrumen pendasar, caj pembiayaan harian bagi posisi semalaman dan kemungkinan penutupan posisi secara paksa. Pendedahan itu dan garis panduan SC mengehadkan tawaran CFD kepada pelabur sofistikated; kelayakan perlu disemak secara berasingan. Mekanisme ini mengenal pasti soalan tentang hak dan kos, tanpa memberikan penentuan Syariah. Daftar semasa SC memautkan garis panduan yang disemak dan berkuat kuasa pada 14 Jun 2024. Akses atau pendaftaran kawal selia berbeza daripada keputusan Syariah. Ilustrasi RM1,000/RM10,000 di atas ialah model rekaan kami, bukan tarif atau tawaran margin Phillip. Pendedahan CFD Phillip (Julai 2026) · Garis panduan CFD SC (Jun 2024)
Pembaca Muslim dan bukan Muslim memerlukan fakta bertulis yang sama
FAQ pembiayaan HSBC yang dinamakan secara jelas merangkumi Muslim dan bukan Muslim yang layak. Itu ialah contoh keterangkuman, bukan kelulusan untuk semua orang atau peraturan bagi semua produk Islam. Seorang Muslim mungkin mencari kepastian agama; seorang bukan Muslim mungkin membandingkan kos dan perkhidmatan. Kedua-duanya perlu memahami kewajipan dan kemungkinan kerugian. Panduan ini tidak menentukan kesesuaian produk untuk individu atau mengeluarkan fatwa baharu. FAQ penyertaan HSBC
Bawa soalan ini kepada penyedia
- Apakah kontraknya: pinjaman, jualan, sewaan, perkongsian atau tuntutan perbezaan harga? Minta dokumen yang terpakai dan versi yang dicetak.
- Senaraikan wang diterima, aset/manfaat diperoleh, jumlah kewajipan dan setiap fi berasingan. Apakah sebab setiap bayaran?
- Siapa memiliki dan boleh menyerahkan aset? Jika ejen berdagang untuk anda, di manakah rekod pembelian, milikan dan jualan semula?
- Terma manakah masih tidak jelas: kuantiti, kualiti, tarikh, formula, pencetus tuntutan, tanggungjawab kerugian atau pembatalan? Dapatkan penerangan bertulis.
- Adakah terdapat taruhan dan hadiah yang dibiayai taruhan pihak kalah? Jika ia pelaburan, apakah kegiatan produktif dan hak yang terlibat sebenarnya?
- Tanya keputusan/rangka kerja Syariah yang meliputi aturan tepat ini dan pelaksanaannya. Nama pemasaran atau rajah ini belum memadai.
Jika jawapan bertulis bercanggah dengan dokumen produk, simpan kedua-dua versi dan minta penyedia menyelaraskan penerangannya. Butiran yang tiada di sini ialah bukti yang belum tersedia, bukan bukti bahawa transaksi tertentu dilarang atau dibenarkan.
Rujukan
Sumber asal penerbit dan institusi dibuka semula pada 6 Oktober 2026. Tarikh yang dicetak di bawah berbeza daripada tarikh capaian ini. Penyelidikan terdahulu menerangkan konsep; dokumen awam tidak membuktikan pelaksanaan atau hasil bagi seseorang pelanggan. PDF asal dipautkan secara luaran, bukan dihoskan di sini.
- SAC 167th Meeting — contractual benefit to lender in qardBank Negara Malaysia · Mesyuarat 30 Mac 2016; keputusan terdahuluKeputusan mesyuarat MPS: manfaat berkontrak yang bergantung pada qard dan pengecualian umumKeputusan manfaat pinjaman dengan pengecualian manfaat umum/tidak eksklusif; bukan pengelasan lengkap riba.
- Islamic Financial Services Industry Stability Report 2013Islamic Financial Services Board · Laporan 2013; laluan hos 2023 bukan tarikh kuat kuasaGlosari, halaman PDF 7–8: gharar, maysir, mudarabah dan murabahahGlosari terdahulu dan contoh balas perkongsian kerugian; bukan keputusan produk semasa.
- Towards an Objective Measure of Gharar in Exchange — Sami Al-SuwailemJournal of Islamic Business and Management (authorised republication) · Asal IRTI Islamic Economic Studies 7(1–2), Okt 1999/Apr 2000, hlm.61–102; cetak semula JIBM 2(1), 2012Halaman 1, 4–6; bahagian 2.4, 3 dan 3.1: risiko dan struktur hasilTafsiran ekonomi/teori permainan; dikaitkan dengan penulis, bukan ujian automatik sejagat atau fatwa baharu.
- Tawarruq policy documentBank Negara Malaysia · Dikeluarkan/berkuat kuasa 28 Disember 2018; masih disenaraikan dalam daftar dasar pada tarikh capaianBahagian 4.1 (tarikh), 9.1 (dua jualan), 13 (aset/pemilikan/milikan), 16 (agensi)Rangka kerja Malaysia; piawaian wajib berbeza daripada panduan; tiada audit transaksi individu.
- Personal Financing Product Disclosure SheetHSBC Amanah Malaysia Berhad · Dicetak v.Sep2026; tarikh pelanggan kosong; tarikh kuat kuasa tidak dinyatakan secara berasinganHalaman 1–2: konsep, kewajipan, caj dan risikoIlustrasi awam, bukan sebut harga; syarat duti setem bagi cagaran dikekalkan; ringkasan lewat bayar tidak meliputi semua peringkat.
- Personal Financing-i Terms and ConditionsHSBC Amanah Malaysia Berhad · Dicetak v.Mar26; tarikh kuat kuasa tidak dinyatakan secara berasinganBahagian 4–5 (agensi), 7 (harga/rebat), 9–10 (penyelesaian), 12–14 (lewat bayar/gagal bayar)Penerangan agensi/harga jualan/rebat; asas caj lewat bayar peringkat lain berbeza; nasihat kelulusan dan pelaksanaan sebenar tidak tersedia.
- Personal Financing-i FAQHSBC Amanah Malaysia Berhad · FAQ langsung tanpa tarikhSoalan tentang pelanggan Muslim dan bukan Muslim; fi pemprosesanMuslim dan bukan Muslim yang layak; tiada kelulusan peribadi atau kelayakan sejagat. Ambang awam berbeza daripada halaman produk dan tidak digunakan.
- Resolution 179 (5/19): Essence and Types of TawaruqInternational Islamic Fiqh Academy · Sidang 26–30 April 2009; halaman bertarikh 30 April 2009Keputusan 179 (5/19): bentuk klasik, berstruktur dan songsangPendirian terdahulu institusi tertentu, berbeza daripada rangka kerja BNM Malaysia; tiada dakwaan persetujuan sejagat.
- Contracts for Difference Disclosure DocumentPhillip Capital Sdn Bhd · Pertama kali dikeluarkan 28 Jun 2019; semakan ketujuh dan kuat kuasa semakan 16 Julai 2026 (dicetak hlm.1–2)Halaman 1–2 (versi/tarikh); bahagian 3 (penyertaan), 4.1 (margin), 6 (risiko), 7 (fi)Mekanisme/akses awam dalam dokumen semasa yang dipautkan, bukan keputusan kelayakan peribadi atau sijil Syariah. Tiada tarif dipetik; model rekaan bukan jadual marginnya. Kadar pembiayaan halaman produk dan PDF boleh berbeza; dapatkan tarif yang terpakai.
- Guidelines on Contracts for DifferenceSecurities Commission Malaysia · Pautan daftar semasa: disemak 14 Jun 2024; tarikh semakan/kuat kuasa dicetak disemakJadual semakan; bahagian 3.10–3.11 (parameter produk), 4.02 (pelabur sofistikated)Rangka kerja kawal selia berbeza daripada penentuan Syariah. PDF Februari 2024 yang ditemui dalam carian telah diganti dan tidak digunakan untuk peraturan semasa.
- Lembaran Pendedahan Produk — Pembiayaan Peribadi HSBC AmanahHSBC Amanah Malaysia Berhad · Dicetak v.Sep2026; tarikh pelanggan kosong; tarikh kuat kuasa tidak dinyatakan secara berasinganHalaman 1–2: konsep, kewajipan, caj dan risikoIlustrasi awam, bukan sebut harga; syarat duti setem bagi cagaran dikekalkan; ringkasan lewat bayar tidak meliputi semua peringkat.
- Terma dan Syarat Pembiayaan Peribadi-iHSBC Amanah Malaysia Berhad · Dicetak v.Mac 26; tarikh kuat kuasa tidak dinyatakan secara berasinganBahagian 4–5 (agensi), 7 (harga/rebat), 9–10 (penyelesaian), 12–14 (lewat bayar/gagal bayar)Penerangan agensi/harga jualan/rebat; asas caj lewat bayar peringkat lain berbeza; nasihat kelulusan dan pelaksanaan sebenar tidak tersedia.
Daftar dakwaan dan sumber · Rekod semakan