BNPL Islam di Malaysia: lebih daripada label “tanpa faedah”

01 · Gambaran pasaran

Pasaran yang berkembang pesat

Di Malaysia, BNPL bukan lagi pilihan kecil di halaman bayaran. Pada separuh pertama 2026, penyedia bukan bank memproses 173.9 juta transaksi bernilai RM14.7 bilion. Berbanding enam bulan sebelumnya, bilangan transaksi naik 23.9% dan nilainya naik 22.5%. Data ini datang daripada Suruhanjaya Kredit Pengguna (SKP), seperti yang dinyatakan dalam jawapan Parlimen bertarikh 19 Oktober 2026.

02 · Penyedia di pasaran

Di mana rakyat Malaysia menggunakan BNPL

Pasaran ini tidak mengikut satu model yang sama. Pengguna menemui BNPL di platform e-dagang, aplikasi super, e-dompet dan rangkaian peniaga bebas. Contoh di bawah menunjukkan kepelbagaian ini. Ia bukan senarai lengkap dan bukan susunan kedudukan.

Cara membaca jadual ini. Jadual ini merekodkan pendedahan awam penyedia sendiri setakat 21 Oktober 2026. Ia bukan fatwa bebas, audit Syariah, pengesahan lesen atau susunan kedudukan. Sesuatu dakwaan mungkin hanya terpakai pada kemudahan tertentu. Baca perjanjian terkini dan Helaian Pendedahan Produk (PDS) jika ada, kemudian semak daftar awam SKP.

03 · Hutang yang belum dibayar

Baki BNPL tertunggak naik kepada RM6.6 bilion

Jumlah yang masih terhutang kepada penyedia BNPL bukan bank di Malaysia naik dengan cepat. RM6.6 bilion pada akhir Jun 2026 ialah angka rasmi terkini pada hari artikel ini diterbitkan. Jumlah ini lebih dua kali ganda baki 18 bulan sebelumnya.

Berdasarkan angka keseluruhan ini sahaja, BNPL belum menjadi masalah hutang isi rumah bagi seluruh sistem kewangan. Namun, angka ini tidak menunjukkan sama ada tekanan tertumpu pada isi rumah berpendapatan rendah atau orang yang menggunakan beberapa penyedia. Kemampuan setiap isi rumah, penggunaan berulang dan kelajuan pertumbuhan masih perlu diberi perhatian. Istilah “baki tertunggak” juga lebih tepat daripada memanggil setiap hutang BNPL sebagai pinjaman. Sebabnya, susunan Islam mungkin distrukturkan sebagai jualan atau kontrak Syariah lain.

04 · Peraturan

Peraturan Malaysia berubah pada 2026

Akta Kredit Pengguna 2025 diwartakan pada 31 Disember 2025. Kebanyakan peruntukannya berkuat kuasa pada 1 Mac 2026, manakala peruntukan pelesenan dan pendaftaran berkuat kuasa pada 1 Jun. Akta ini menyenaraikan BNPL konvensional dan BNPL Islam sebagai dua perniagaan kredit yang berasingan. Akta ini juga mewajibkan penyedia kredit Islam memastikan perniagaan, urusan dan aktivitinya mematuhi Syariah.

Dari segi undang-undang, maksud BNPL lebih sempit daripada penggunaan harian. BNPL bermaksud penyedia pihak ketiga memberi kredit untuk pembelian daripada penjual. Takrif BNPL Islam tidak termasuk kemudahan pembiayaan Islam dan jualan kredit Islam. Jadi, jualan ansuran oleh peruncit sendiri tidak semestinya dikira sebagai BNPL di bawah Akta ini. Lihat Akta ini dan maklumat pelaksanaannya serta Standard Kelakuan SKP.

05 · Analisis Syariah

BNPL ialah pengalaman pengguna, bukan kontrak Syariah

Tiada satu kontrak bernama BNPL dalam fiqh klasik. BNPL menggambarkan apa yang dialami pelanggan: terima barang sekarang, bayar kemudian. Hak, tanggungjawab dan aliran wang di sebaliknya tetap perlu ditentukan mengikut kontrak Syariah yang sesuai.

Keputusan Majlis Penasihat Syariah (MPS) Bank Negara Malaysia yang diterbitkan pada 2024 menyatakan BNPL dibenarkan pada dasarnya. Syaratnya, BNPL menggunakan kontrak Syariah yang sesuai dan menjaga hak serta tanggungjawab yang lahir daripada kontrak itu. Keputusan itu terpakai secara langsung kepada institusi di bawah kawalan BNM yang dinamakan di dalamnya. Standard SKP 2026 pula mengawal penyedia Islam bukan bank secara berasingan.

Soalan Syariah yang sebenar bukan sekadar sama ada halaman bayaran menyebut “0%”. Soalannya ialah transaksi apa yang benar-benar berlaku, dan apa yang memberi penyedia hak untuk memperoleh wang. Standard Malaysia juga mengutamakan intipati berbanding label. Kontrak yang dipilih mesti sepadan dengan apa yang sebenarnya dilakukan oleh produk. Jendela Islam pula mesti mengasingkan dana Islam daripada dana konvensional.

06 · Harga

“Faedah sifar” belum menjawab soalan

Banyak penyedia BNPL membayar peniaga, kemudian mengenakan caj kepada peniaga itu. Caj ini untuk pemprosesan bayaran, teknologi halaman bayaran, pemasaran atau mendapatkan pelanggan baharu. Model lain mengenakan keuntungan jualan atau fi perkhidmatan kepada pelanggan, atau mengenakan caj kepada kedua-dua pihak. Memperoleh pendapatan tidak semestinya menjadi masalah. Soalan penting ialah siapa yang membayar, untuk apa bayaran itu dan sama ada ia didedahkan.

Di bawah Standard Kelakuan SKP, penyedia yang diberi kuasa tidak boleh mengira faedah atau keuntungan BNPL dengan kaedah kadar rata atau Rule of 78. Jika kadar tetap atau kadar berubah digunakan, ia mesti dikira atas baki berkurangan. Caj lewat BNPL hanya boleh meliputi kos langsung sebenar untuk mendapatkan semula ansuran yang lewat. Caj itu hanya dikenakan atas jumlah tunggakan, tidak boleh ada jumlah minimum yang ditetapkan awal dan tidak boleh dikompaun.

Bagi penyedia Islam yang diberi kuasa, bahagian kos sebenar yang dianggap sebagai ta’widh memerlukan kelulusan Syariah bertulis. Mengikut rangka kerja Syariah Malaysia, ta’widh yang sah boleh diiktiraf sebagai pendapatan setakat kerugian sebenar. Gharamah pula ialah penalti untuk mencegah bayaran lewat, iaitu amaun yang melebihi kerugian sebenar. Jika gharamah dibenarkan, ia tidak boleh diiktiraf sebagai pendapatan dan mesti disalurkan kepada kebajikan. Penyedia tidak sepatutnya mengaut untung apabila pelanggan gagal membayar.

07 · Kemampuan membayar

Menjaga harta bermaksud melihat lebih jauh daripada kesahan kontrak

Hifz al-mal, iaitu penjagaan harta, bertanya sama ada produk kewangan memelihara kesejahteraan ekonomi dan mengelakkan kerugian yang tidak adil. Bagi BNPL, prinsip ini mengalihkan perhatian daripada dokumen kontrak kepada apa yang mungkin dilalui pelanggan dalam beberapa minggu dan bulan seterusnya. Kajian Malaysia yang diterbitkan pada 2026 juga mengaitkan BNPL yang bertanggungjawab dengan pematuhan Syariah, pengurusan hutang, ketelusan kontrak dan perlindungan pengguna.

Had ini juga menunjukkan satu cabaran. Setiap penyedia mengira had ini secara berasingan, jadi ia mungkin tidak menunjukkan bahawa orang yang sama ada beberapa had kecil di tempat lain. Di bawah Standard Pemberian Kuasa SKP, penyedia berlesen mesti menghantar maklumat kredit pengguna setiap bulan, sama ada positif atau negatif. Maklumat ini dihantar kepada agensi pelaporan kredit atau pangkalan data berpusat yang berkaitan, bermula dalam tempoh 12 bulan selepas diberi kuasa. Maklumat yang lebih lengkap boleh membantu penilaian yang bertanggungjawab, dengan syarat data itu tepat, terkini dan dilindungi.

Bukti dari luar negara menggambarkan kebimbangan ini, tetapi tidak membuktikan perkara yang sama berlaku secara meluas di Malaysia. Satu kajian menggunakan data perbankan 10.6 juta pengguna di Amerika Syarikat. Kajian itu mendapati caj overdraf, faedah kad kredit dan caj lewat meningkat selepas pengguna mula menggunakan BNPL. Kesannya lebih besar bagi pengguna yang kewangannya terhad dan yang menggunakan beberapa penyedia. Kajian itu juga mengakui BNPL mungkin membawa manfaat. Pengajaran yang boleh diambil: kemudahan tidak boleh menggantikan kemampuan membayar. Lihat kajian Management Science pada 2024.

Pelanggan mungkin berjaya membayar setiap ansuran, tetapi terpaksa mengurangkan belanja makanan, ubat atau sewa. Oleh itu, penilaian yang baik perlu meninggalkan ruang yang munasabah untuk belanja keperluan asas dan untuk keadaan apabila pendapatan tiba-tiba terjejas.

08 · Perjalanan pelanggan

Reka bentuk yang beretika bermula di halaman bayaran

Jika “RM50 hari ini” dipaparkan dalam huruf besar tetapi jumlah penuh kurang ditonjolkan, pembelian boleh terasa lebih murah daripada sebenar. Satu kajian bersemak rakan sebaya pada 2025 mendapati paparan harga dalam bentuk ansuran membuat barang terasa kurang mahal dan menambah keinginan untuk membeli. Kajian itu bukan tentang keadaan di Malaysia. Namun, ia menunjukkan risiko tingkah laku yang boleh ditangani oleh pereka produk tempatan. Lihat kajian Journal of Retailing.

Dalam kewangan Islam, persetujuan yang jelas, pendedahan yang jujur dan bebas daripada manipulasi ialah sebahagian daripada nilai etika sesuatu transaksi. Tadbir urus Syariah perlu menyemak perjalanan pelanggan, bukan templat kontrak sahaja.

09 · Komitmen reka bentuk

Ciri produk BNPL Islam yang lebih baik

Proses bantuan ketika sukar membayar amat penting. Di bawah Standard Kelakuan SKP, penyedia yang diberi kuasa mesti mempertimbangkan bantuan jika keupayaan membayar terjejas dengan ketara. Antara sebabnya ialah penyakit kritikal, kecederaan, hilang pendapatan di luar kawalan, bencana alam atau kematian pencari nafkah. Penyedia juga boleh menghubungkan pelanggan dengan khidmat kaunseling kewangan atau bantuan kewangan sosial yang ditadbir dengan baik. Langkah ini perlu menjadi tambahan kepada semakan kemampuan yang kukuh, bukan untuk menutup kelemahannya.

Jika anda sendiri sukar membayar ansuran BNPL, hubungi penyedia secepat mungkin. Anda juga boleh mendapatkan nasihat percuma daripada Agensi Kaunseling dan Pengurusan Kredit (AKPK).